Belvédère 2022

Belvédère.  Dat is een universele naam voor een fraai vormgegeven uitzichtpunt. Het betekent ‘Mooi uitzicht’. Schoonheid dus in dubbel opzicht.

Belvédères.  Dat is de passende betiteling van de vier kunstwerken die Evelien van der Peijl ontwierp voor de hoekpunten van het Vierkant van prins Maurits in het Mastbos bij Breda. Vanaf de vier hoekpunten van het Vierkant bieden deze belvédères een ruimtelijk zicht op de flanken van het Vierkant, en een historisch zicht op het ontstaan van het Mastbos. Zij verbeelden en verwoorden elk de ziel van de plek, de geschiedenis van de plaats waar ze staan. Ze behoeden oude waarden door die te ontvouwen voor de toekomst. Behoud door ontwikkeling.

De vier belvédères zijn gemaakt van hout en van acrylaat, een modern en transparant materiaal, in een kleur die verwijst naar het Huis van Oranje-Nassau. Tezamen vormen de kunstwerken een eigentijdse, artistieke markering van het Vierkant van prins Maurits. Ze geven een nieuwe inhoud en betekenis aan het klassieke begrip ‘Belvédère’.

Nu moet je er halverwege dat stuk nog omheen lopen en je weg zien te vinden naar de eerste Belvédère aan de Stouwdreef, daar waar het Kabouterpad ook begint.
Dankzij inspanningen van jurist en historicus Ben van der Veer is het grootste deel van het vierkant nu weer zichtbaar. Hij blijft er bij eigenaar Staatsbosbeheer voor pleiten dat ook het laatste ontbrekende stuk weer vrijgemaakt zal worden.

De Belvédères zijn door Evelien van der Peijl gemaakt van hout en van acrylaat, in een kleur die verwijst naar het Huis van Oranje-Nassau.

Precies hier, waar nu landmeter Wim van Oosterhout van Geomij zijn instrumenten heeft opgesteld, stond 400 jaar geleden Jacob Lips. Hij was een landmeter uit Bavel.

Lips had in 1620 van prins Maurits opdracht gekregen om het hele gebied tussen Breda, Ulvenhout, Galder en Princenhage netjes op te meten en te inventariseren. Hij moest er ook een kaart van maken. Dat deed Lips, met de allernieuwste landmeetinstrumenten.  Zo zal hij zeker de Hollandse Cirkel gebruikt hebben. Dat was een spiksplinter nieuw instrument dat was uitgevonden door zijn beroemde collega Jan Dou uit Leiden. Diezelfde collega die in 1625 een verkleinde versie maakte van zijn kaart. Naar deze twee landmeters is dit hoekpunt vernoemd. Het is een eerbetoon aan hun vakmanschap.

Lips had midden op zijn kaart een vierkant getekend. Een vierkant dat we nu kennen als het Vierkant van Maurits. Wat was nou de bedoeling van die kaart en dat Vierkant? Nou, eigenlijk heel simpel. In dat vierkant lag het toenmalige Mastbos dat eigendom was van Maurits, prins van Oranje-Nassau en heer van Breda. Maurits wilde dat kleine bos fors uitbreiden. Dat is in de loop van de jaren dan ook gebeurd. De basis van die uitbreiding bleef het Vierkant, in de vorm van lanen, dreven, kaden en paden.

Het Vierkant is nu het centrale deel van het Mastbos. Samen met de kaart van Lips en Dou is dit vierkant cultureel erfgoed. Erfgoed in veel betekenissen. Erfgoed dat we moeten koesteren.

De hoekpunten van het Vierkant worden nu gemarkeerd door vier kunstwerken. En we vieren vandaag het in gebruik nemen van die kunstwerken. Je zou deze viering kunnen vergelijken met het leggen van een eerste steen. Namelijk de eerste steen voor het herstel en de voltooiing van het Vierkant. De landmeters verdienen het, en het Vierkant vraagt daar zelf ook om. Het Vierkant is geduldig, maar wacht al 400 jaar.

Dan de kunstwerken zelf. Zij geven ieder een fraai uitzicht op de plek waar ze staan. Een ruimtelijk en historisch uitzicht. Tezamen bieden deze vier creaties van Evelien van der Peijl een bijzondere kijk op de geschiedenis van het Mastbos. Je kunt ze daarom met recht ‘belvédères’ noemen.

Ik hoop dat in de toekomst veel mensen plezier zullen beleven aan het Vierkant van prins Maurits en aan deze belvédères.